صفحه نخست اخبار / اخبار تیتر یک / خبر / خبر تیتر یک / کمیسیون آموزش

افزایش تولید افزودنی‌های ضدفرابنفش توسط غول‌های شیمیایی در واکنش به موج‌های گرمای اروپا گرمای بی‌سابقه تابستان ۲۰۲۶ و چالش پیری پلاستیک‌ها؛ صنعت تثبیت‌کننده‌های UV وارد میدان می‌شود

محصولات پلاستیکی که در باغچه‌ها، تراس‌ها و محیط‌های باز مورد استفاده قرار می‌گیرند – از مبلمان و حصارها گرفته تا شیلنگ‌های باغبانی و بدنه‌ی ماشین‌های چمن‌زنی رباتیک – همواره در معرض دو عامل مخرب طبیعی قرار دارند: اشعه‌ی فرابنفش (UV) و گرما. این دو عامل به‌صورت هم‌زمان و تشدیدکننده، فرآیند پیری پلیمرها را تسریع می‌کنند. وقوع موج‌های گرمای […]

محصولات پلاستیکی که در باغچه‌ها، تراس‌ها و محیط‌های باز مورد استفاده قرار می‌گیرند – از مبلمان و حصارها گرفته تا شیلنگ‌های باغبانی و بدنه‌ی ماشین‌های چمن‌زنی رباتیک – همواره در معرض دو عامل مخرب طبیعی قرار دارند: اشعه‌ی فرابنفش (UV) و گرما. این دو عامل به‌صورت هم‌زمان و تشدیدکننده، فرآیند پیری پلیمرها را تسریع می‌کنند. وقوع موج‌های گرمای بی‌سابقه در تابستان ۲۰۲۶ (با ثبت دمای ۴۱.۸ درجه در آلمان) زنگ خطری جدی برای تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان به صدا درآورده است.

پیری پلاستیک‌ها؛ چگونه و چرا؟

نور فرابنفش (به‌ویژه در بازه‌ی ۲۸۰ تا ۴۰۰ نانومتر) با شکستن زنجیره‌های مولکولی پلیمرها، باعث ایجاد رادیکال‌های آزاد می‌شود. این رادیکال‌ها در مجاورت اکسیژن هوا، واکنش‌های زنجیره‌ای تخریب را آغاز می‌کنند. نتیجه‌ی این فرآیند، بروز نشانه‌هایی نظیر:

• شکنندگی و ترک‌خوردگی سطح محصول

• تغییر رنگ (زردشدگی یا رنگ‌پریدگی)

• کاهش خواص مکانیکی و استحکام

گرما نیز این فرآیند را تشدید می‌کند: به عنوان یک قاعده‌ی سرانگشتی در شیمی پلیمر، به ازای هر ۱۰ درجه سانتی‌گراد افزایش دما، سرعت واکنش‌های تخریب تقریباً دو برابر می‌شود. سطوح تیره‌رنگ پلاستیکی نیز در زیر نور مستقیم خورشید دمایی بسیار بالاتر از هوای محیط پیدا می‌کنند که تنش وارده را چندین برابر می‌کند.

فناوری‌های کلیدی مقابله با تخریب نوری

صنعت افزودنی‌های پلیمر، دو خانواده‌ی اصلی از مواد شیمیایی را برای محافظت از پلاستیک‌ها در برابر این آسیب‌ها توسعه داده است:

۱. جاذب‌های فرابنفش (UV Absorbers)
این ترکیبات مانند یک فیلتر یا سپر عمل می‌کنند. آنها انرژی مضر اشعه‌ی فرابنفش را جذب کرده و آن را به انرژی گرمایی بی‌خطر تبدیل می‌کنند؛ به‌طوری که این تابش فرصت نمی‌یابد به زنجیره‌های پلیمری نفوذ کرده و آنها را بشکند. جاذب‌های UV معمولاً در لایه‌های سطحی محصول قرار می‌گیرند و از اولین خط دفاعی محسوب می‌شوند.

۲. تثبیت‌کننده‌های نوری آمینی مهارشده (HALS)
این گروه از افزودنی‌ها، بر خلاف جاذب‌ها، به جای جلوگیری از ورود اشعه، رادیکال‌های آزاد تشکیل‌شده در اثر تابش را خنثی می‌کنند. ویژگی منحصربه‌فرد HALS این است که در فرآیند خنثی‌سازی، خودشان مصرف نمی‌شوند و به‌طور چرخه‌ای و مکرر می‌توانند عمل کنند؛ بنابراین اثربخشی طولانی‌مدتی دارند.

ترکیب این دو فناوری (جاذب UV به همراه HALS) در بسیاری از کاربردهای فضای باز، مؤثرترین راهکار محسوب می‌شود. همچنین نوع پیشرفته‌تری به نام NOR-HALS وجود دارد که برای کاربردهای کشاورزی و گلخانه‌ای که با مواد شیمیایی مانند کودها و آفت‌کش‌ها در تماس هستند، طراحی شده و مقاومت بیشتری در برابر این مواد دارد.

پاسخ صنعت به تقاضای روزافزون

با افزایش دمای کره‌ی زمین و طولانی‌تر شدن فصل تابش آفتاب، تقاضا برای تثبیت‌کننده‌های باکیفیت به شدت رشد کرده است. شرکت‌های پیشرو در این حوزه، محصولات خود را توسعه داده و ظرفیت تولید را افزایش داده‌اند:

• شرکت BASF در آوریل ۲۰۲۶ اعلام کرد که ظرفیت تولید افزودنی‌های HALS و NOR-HALS خود را افزایش داده است. این محصولات تحت برندهای معروف Tinuvin®، Uvinul® و Chimassorb® عرضه می‌شوند و در مصارف فضای باز، فیلم‌های کشاورزی و گلخانه‌ها کاربرد گسترده‌ای دارند.

• شرکت BYK Additives نیز سال گذشته سیستم تثبیت‌کننده‌ی جدید خود با نام BYK-MAX LS 4128 را برای پلی‌آمیدها و پلی‌اولفین‌ها معرفی کرد. این افزودنی با عملکرد دوگانه (جذب رادیکال و تجزیه‌ی پراکسید) به‌طور ویژه برای محصولاتی که به‌طور دائم در معرض شرایط جوی هستند، طراحی شده است.

نتیجه‌گیری و توصیه‌ی کاربردی

برای مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، آگاهی از نوع و کیفیت سیستم تثبیت‌کنندگی به‌کاررفته در محصولات پلاستیکی فضای باز، به همان اندازه‌ی جنس خود پلاستیک اهمیت دارد. در دنیایی که دمای هوا و شدت تابش خورشید رو به افزایش است، استفاده از افزودنی‌های پیشرفته‌ی UV دیگر یک گزینه‌ی لوکس نیست؛ بلکه یک نیاز فنی و اقتصادی برای افزایش طول عمر محصولات، کاهش هزینه‌های تعویض و جلوگیری از تولید زباله‌های پلاستیکی زودرس محسوب می‌شود.

لینک منبع