صفحه نخست اخبار / اخبار تیتر یک / خبر تیتر یک / کمیسیون صادرات

توسعه صادرات به عراق در دستور کار؛ از رفع موانع گمرکی تا تسهیل واردات از مسیر عراق مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت ایران از پیگیری مشکلات گمرکی صادرکنندگان در عراق، پیشنهاد کاهش یا تعدیل الزامات رفع تعهد ارزی برای کشورهای اولویت‌دار و فراهم بودن امکان ترانزیت کالا از چین به ایران از مسیر عراق خبر داد

نود و چهارمین جلسه کمیسیون صادرات انجمن ملی صنایع پلیمر ایران با محوریت توسعه صادرات به عراق و بررسی چالش‌های فرآیند ورود موقت گمرکی برگزار شد. در این نشست، دکتر ربیهاوی، مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت ایران، ضمن تشریح آخرین وضعیت تجارت ایران و عراق، به مهم‌ترین موانع پیش روی صادرکنندگان ایرانی و اقدامات این سازمان برای رفع مشکلات گمرکی، ارزی و حمل‌ونقلی پرداخت.

ربیهاوی با اشاره به تشدید نظارت‌های گمرکی در مرزهای عراق، اظهار کرد: افزایش نظارت‌ها در مرزهایی از جمله مهران، خسروی و شلمچه موجب شده پدیده کم‌اظهاری تا حد زیادی کنترل شود، اما همزمان روند ترخیص کالا کندتر شده و هزینه‌های ترخیص نیز افزایش یافته است.

به گفته وی، این شرایط حتی باعث شده برخی تجار عراقی از ترخیص کالاهای خریداری‌شده خودداری کنند و بخشی از کالاها در پایانه‌های تجاری دپو شود؛ موضوعی که مشکلاتی را برای تجار ایرانی و مسئولان پایانه‌ها ایجاد کرده است. سازمان توسعه تجارت ایران در حال پیگیری این مسئله از طریق وزارت تجارت عراق، سفارت جمهوری اسلامی ایران و رایزنی بازرگانی در این کشور است.

تغییرات نظام گمرکی عراق و افزایش درآمدهای گمرکی

مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت ایران، بخشی از مشکلات اخیر را ناشی از تغییرات در نظام گمرکی عراق دانست و گفت دولت عراق پس از وقفه‌ای که به دلیل برگزاری انتخابات و تشکیل دولت جدید ایجاد شده بود، اجرای نظام یکپارچه گمرکی را با سرعت دنبال کرده است.

وی افزود: عراق در تلاش است یک نظام اداری منسجم در حوزه گمرک ایجاد کند و از مزایای آن بهره ببرد. از سوی دیگر، تحولات منطقه و کاهش درآمدهای نفتی، اهمیت درآمدهای گمرکی برای دولت عراق را افزایش داده است.

ربیهاوی با اشاره به وابستگی شدید اقتصاد عراق به درآمدهای نفتی عنوان کرد: حدود ۹۰ درصد درآمدهای عراق به فروش نفت وابسته است و محدودیت‌های ایجادشده در مسیر صادرات نفت این کشور موجب شده عراقی‌ها به منابع درآمدی دیگری از جمله درآمدهای گمرکی توجه بیشتری داشته باشند.

وی تاکید کرد که سازمان توسعه تجارت ایران، به عنوان مسئول کمیته مشترک تجاری با وزارت تجارت عراق، مذاکرات و مکاتبات متعددی را برای حل این مشکلات انجام داده و به دنبال برگزاری یک نشست رسمی با طرف عراقی برای حل مسائل گمرکی است.

انتقال ارز صادراتی از عراق امکان‌پذیر است

ربیهاوی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مشکلات انتقال ارز حاصل از صادرات گفت: در صورتی که مشکل صادرکنندگان صرفاً انتقال ارز باشد، سازوکارهایی برای این موضوع وجود دارد.

وی با اشاره به فعالیت کارگزاری‌های بانک ملی و بانک تعاون اسلامی عراق و برخی کشورهای دیگر اظهار کرد: این مجموعه‌ها می‌توانند ارز حاصل از صادرات را در عراق تحویل گرفته و در ایران تحویل دهند و در زمینه انتقال ارز و رفع تعهد ارزی نیز به صادرکنندگان کمک کنند.

او همچنین از وجود توافقاتی با طرف عراقی در حوزه حمل‌ونقل خبر داد و گفت امکان استفاده از رویه‌های ترانزیتی برای انتقال مستقیم کالا وجود دارد؛ هرچند این شیوه ممکن است در برخی موارد با استقبال کامل طرف عراقی مواجه نباشد.

پیشنهاد کاهش الزامات رفع تعهد ارزی برای بازارهای اولویت‌دار

مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت ایران در پاسخ به پرسشی درباره حمایت از صادرکنندگان در شرایط فعلی، گفت سازمان توسعه تجارت پیشنهادهایی را برای ایجاد مزیت‌های بیشتر برای صادرکنندگان به کشورهای اولویت‌دار به مقامات تصمیم‌گیر ارائه کرده است.

وی یکی از مهم‌ترین پیشنهادها را اصلاح شرایط رفع تعهد ارزی برای بازارهای اولویت‌دار مانند عراق عنوان کرد و افزود: پیشنهادهایی درباره افزایش مهلت بازگشت ارز، کاهش درصد تعهد یا تغییر برخی الزامات در این حوزه مطرح شده و سازمان توسعه تجارت منتظر پاسخ مقامات بالادستی است.

ربیهاوی تاکید کرد که بخش دیگری از اقدامات سازمان به موانعی مربوط می‌شود که در کشور مقصد ایجاد شده است؛ از جمله مشکلات گمرکی، حمل‌ونقل و استانداردها که از طریق مذاکرات مستقیم، کمیته‌های تجاری و کمیسیون‌های مشترک یا با استفاده از ظرفیت سفارتخانه‌ها، کنسولگری‌ها و رایزنان بازرگانی پیگیری می‌شود.

کالای ایرانی با وجود تحریم همچنان در بازار عراق رقابت‌پذیر است

وی با اشاره به شرایط متفاوت صادرکنندگان ایرانی نسبت به رقبای منطقه‌ای گفت: نظام جدید گمرکی عراق تقریباً به صورت یکپارچه برای کشورهای مختلف اعمال می‌شود و صرفاً مختص جمهوری اسلامی ایران نیست.

ربیهاوی در عین حال تحریم‌های بانکی را یکی از نقاط ضعف صادرکنندگان ایرانی در رقابت با کشورهایی مانند ترکیه دانست و گفت واردکننده عراقی در زمان خرید از ایران نمی‌تواند مانند واردکننده کالای ترکیه از ارز رسمی بانک مرکزی عراق استفاده کند.

به گفته وی، این مسئله می‌تواند حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد در نرخ تمام‌شده کالای ایرانی و کالای برخی کشورهای غیرتحریمی تفاوت ایجاد کند؛ با این حال، قیمت تمام‌شده پایین‌تر و برخی مزیت‌های صادراتی کالاهای ایرانی باعث شده محصولات ایران همچنان قابلیت رقابت در بازار عراق را داشته باشند.

وی همچنین به مزیت حمل‌ونقل صادرکنندگان ترک اشاره کرد و گفت کالاهای ترکیه‌ای می‌توانند با کامیون‌های ترک از محل تولید تا انبار خریدار در اقلیم کردستان منتقل شوند، در حالی که این امکان برای صادرکنندگان ایرانی محدودتر است.

فراهم شدن مسیر واردات کالا از چین از طریق عراق

در ادامه این نشست، موضوع استفاده از ظرفیت عراق برای واردات کالا و مواد اولیه به ایران مورد توجه قرار گرفت.

ربیهاوی با اشاره به اینکه بخش عمده فعالیت تجاری عراق طی سال‌های گذشته بر واردات متمرکز بوده است، گفت تجار عراقی در حوزه صادرات تجربه کمتری دارند، اما سازمان توسعه تجارت در تلاش است تجار و شرکت‌هایی را که توانایی صادرات دارند شناسایی و به طرف‌های ایرانی معرفی کند.

وی افزود: در یک تجربه موفق، در سال ۱۴۰0 حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار کالای اساسی از طریق شرکت‌های عراقی وارد ایران شده است؛ هرچند تعداد این موارد محدود بوده است.

به گفته وی، امکان استفاده از ظرفیت تجار عراقی برای خرید ماشین‌آلات، مواد اولیه و سایر کالاها از کشورهایی مانند چین و انتقال آنها از مسیر عراق وجود دارد.

ربیهاوی همچنین گفت امکان ترانزیت مستقیم کالا از چین به عراق و سپس ایران وجود دارد و در این حالت نیازی به تغییر اسناد کالا نخواهد بود.

وی در عین حال تاکید کرد اگر کالایی ابتدا با استفاده از ارز دولتی عراق وارد این کشور شود، امکان صادرات مجدد آن با محدودیت‌هایی مواجه است و به همین دلیل، در چنین شرایطی استفاده از مسیر ترانزیتی گزینه مناسب‌تری خواهد بود.

مرزهای دارای کد وارداتی و ظرفیت جدید برای تأمین مواد اولیه

مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به ظرفیت مرزهای مختلف عراق برای ورود کالا به ایران اظهار کرد: شلمچه، خسروی، باشماق و برخی دیگر از مرزهای اقلیم کردستان دارای کد وارداتی هستند و می‌توان از این مسیرها برای واردات قطعی یا ترانزیتی کالا استفاده کرد.

وی تاکید کرد برای فعال شدن این ظرفیت، صادرکنندگان و واردکنندگان ایرانی باید نیازهای خود را به سازمان توسعه تجارت اعلام کنند تا این سازمان بتواند میان آنها و اتاق بازرگانی بغداد، اتحادیه اتاق‌های بازرگانی عراق و رایزنان بازرگانی ارتباط برقرار کند.

ربیهاوی حجم واردات سالانه ایران از عراق را حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون دلار اعلام کرد و گفت لاستیک، برخی فرآورده‌های نفتی، آلومینیوم و قراضه‌های آلومینیوم و آهن از جمله کالاهایی هستند که از عراق وارد ایران می‌شوند؛ رقمی که البته با حجم صادرات ایران به عراق قابل مقایسه نیست.

ترانزیت کالا از مسیر عراق در شرایط محدودیت‌های دریایی

ربیهاوی همچنین درباره امکان استفاده از بنادر عراق در شرایط محدودیت‌های دریایی توضیح داد و گفت در صورت فراهم بودن مجوزهای لازم، امکان ورود کالاهای ترانزیتی از مسیر عراق وجود دارد.

او تاکید کرد در صورتی که مقصد نهایی کالا ایران باشد و اسناد و مجوزهای لازم وجود داشته باشد، امکان استفاده از مسیر ترانزیتی فراهم است و در مواردی که محدودیتی وجود داشته باشد، موضوع تغییر اسناد نیز قابل بررسی خواهد بود.

ظرفیت نمایشگاه‌ها و هیئت‌های تجاری برای توسعه صادرات

در بخش دیگری از این نشست، ظرفیت نمایشگاه‌ها و اعزام و پذیرش هیئت‌های تجاری مورد توجه قرار گرفت.

ربیهاوی عراق را یکی از کشورهای مهم برای برگزاری پاویون جمهوری اسلامی ایران دانست و گفت در شهرهایی مانند بغداد، سلیمانیه و اربیل نمایشگاه‌های مختلفی برگزار می‌شود و در بصره نیز نمایشگاه نفت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی از فعالان اقتصادی و صادرکنندگان خواست از ظرفیت پاویون‌های ایران در نمایشگاه‌های عراق استفاده کنند و افزود حضور در این رویدادها می‌تواند فرصتی برای شناسایی شرکای تجاری جدید، معرفی توانمندی‌های تولیدی و توسعه بازار باشد.

به گفته وی، در نمایشگاه صنعت ساختمان تهران نیز قرار است یک هیئت تجاری حدود ۴۰ نفره از تجار عراقی حضور پیدا کند و تولیدکنندگان ایرانی می‌توانند با دعوت از طرف‌های تجاری عراقی، از ظرفیت این هیئت‌ها برای معرفی محصولات و بازدید از واحدهای تولیدی استفاده کنند.

ربیهاوی همچنین از آمادگی سازمان توسعه تجارت برای همکاری با انجمن‌های تخصصی در زمینه اعزام هیئت‌های تجاری به عراق خبر داد و گفت این هیئت‌ها می‌توانند علاوه بر بازدید از واحدهای تولیدی و مصرف‌کننده، بازار عراق را نیز از نزدیک بررسی کنند.

مراکز تجاری ایران در عراق آماده همکاری با صادرکنندگان

وی در پایان با اشاره به فعالیت مراکز تجاری ایران در بغداد، سلیمانیه، اربیل و موصل اظهار کرد این مراکز علاوه بر برخورداری از دفاتر مستقر، ارتباطات مناسبی با اتاق‌های بازرگانی و فعالان بخش خصوصی عراق دارند.

ربیهاوی تاکید کرد صادرکنندگان می‌توانند از ظرفیت این مراکز برای بازاریابی، انعقاد قرارداد و حتی انتقال وجوه حاصل از صادرات استفاده کنند.

وی همچنین با اشاره به تغییرات مکرر زمان برگزاری نمایشگاه ایران‌اکسپو گفت زمان برگزاری این رویداد هنوز قطعی نیست و در صورت فراهم بودن شرایط ممکن است برگزاری آن از آبان‌ماه به دی‌ماه منتقل شود. به گفته وی، تعیین زمان نهایی برگزاری ایران‌اکسپو به انجام هماهنگی‌های لازم با وزارت امور خارجه و سایر دستگاه‌های مرتبط بستگی دارد.

بر اساس مباحث مطرح‌شده در این نشست، توسعه تجارت با عراق همچنان یکی از محورهای مهم صادرات غیرنفتی ایران است؛ با این حال، فعالان اقتصادی برای استفاده از این ظرفیت با مجموعه‌ای از چالش‌های گمرکی، ارزی، حمل‌ونقلی و بانکی مواجه‌اند. سازمان توسعه تجارت ایران نیز بخشی از راهکارها را از مسیر مذاکرات با طرف عراقی و بخشی دیگر را از طریق ارائه پیشنهادهای سیاستی برای تسهیل صادرات دنبال می‌کند.

لینک منبع